Xử lý khi dữ liệu người bệnh bị rao bán hoặc hệ thống bị tấn công

Khi nhận cảnh báo dữ liệu người bệnh bị rao bán trên mạng hoặc phát hiện hệ thống bị mã độc mã hóa, bệnh viện cần kích hoạt ngay quy trình ứng cứu, bảo toàn chứng cứ và duy trì việc điều trị. Thời gian cô lập từng tài khoản, máy chủ hoặc đoạn mạng do bệnh viện đặt trong phương án ứng cứu theo mức độ nguy cấp và khả năng vận hành. Mốc 30 phút có thể là chỉ tiêu nội bộ; việc hoàn thành trong thời gian này phải dựa trên nhật ký thực tế của từng sự cố.

Minh họa xác thực và kiểm soát truy cập dữ liệu y tế

Cơ sở pháp lý áp dụng

Điểm e khoản 1 Điều 14 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP giao bộ phận bảo vệ dữ liệu cá nhân tổ chức thực hiện kế hoạch ứng cứu khẩn cấp sự cố bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khoản 4 Điều 23 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân yêu cầu các bên có liên quan ngăn chặn hành vi vi phạm, khắc phục hậu quả và phối hợp với cơ quan chuyên trách xử lý. Trên cơ sở đó, Giám đốc bệnh viện cần giao rõ người trực tiếp chỉ huy, người xử lý kỹ thuật, người bảo vệ dữ liệu và người quyết định chuyển sang phương án khám, chữa bệnh dự phòng.

Ngay sau khi nhận cảnh báo, bộ phận kỹ thuật ghi thời điểm nhận tin và tạm khóa tài khoản nghi bị chiếm, cô lập thiết bị hoặc phần mạng có dấu hiệu xâm nhập theo phương án đã duyệt. Bộ phận này bảo toàn nhật ký, thông tin cảnh báo và bản sao chứng cứ cần thiết; các bước cô lập, thay mật khẩu và khôi phục đều có người thực hiện, thời điểm và kết quả ghi nhận. Khoa cấp cứu cùng đơn vị chuyên môn triển khai hồ sơ và phương tiện dự phòng để duy trì chăm sóc người bệnh trong thời gian hệ thống gián đoạn.

Đối với dữ liệu bị rao bán, người phụ trách kiểm tra nguồn cảnh báo và dấu hiệu nhận diện từ thông tin có thể tiếp cận hợp pháp, đồng thời giới hạn người được xem mẫu dữ liệu. Tổ ứng cứu ghi riêng thời điểm nhận cảnh báo, thời điểm phát hiện hành vi vi phạm và thời điểm xác minh nguồn dữ liệu; việc xác minh nguồn có thể tiếp tục sau khi bệnh viện đã phát hiện vi phạm. Bệnh viện tránh phát tán thêm thông tin trong quá trình kiểm tra, thông báo cho cơ quan có thẩm quyền khi có dấu hiệu vi phạm và phối hợp bảo toàn chứng cứ. Khoản 6 Điều 7 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân nghiêm cấm mua, bán dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác; bệnh viện phải tuân thủ giới hạn này khi xử lý thông tin về dữ liệu đang bị rao bán.

Điểm a khoản 3 Điều 23 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân khi phát hiện hành vi vi phạm. Theo khoản 1 Điều 23, nếu bên kiểm soát, bên kiểm soát và xử lý hoặc bên thứ ba phát hiện vi phạm có thể gây tổn hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của chủ thể dữ liệu, bên đó phải thông báo chậm nhất 72 giờ kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm. Bệnh viện đánh giá thời điểm phát hiện theo chứng cứ và thông tin có được; bệnh viện tiếp tục xác minh nguồn trong khi thực hiện nghĩa vụ thông báo. Bên xử lý phát hiện vi phạm phải thông báo kịp thời cho bên kiểm soát hoặc bên kiểm soát và xử lý.

Bên kiểm soát và bên kiểm soát và xử lý lập biên bản xác nhận việc xảy ra vi phạm theo khoản 2 Điều 23. Bộ phận được giao chuẩn bị thông báo theo nội dung và Mẫu số 08 quy định tại Điều 28 Nghị định số 356, lưu tài liệu đã gửi và chứng cứ tiếp nhận. Nếu sự cố liên quan dữ liệu vị trí hoặc sinh trắc học, bên kiểm soát hoặc bên kiểm soát và xử lý còn phải thông báo cho chủ thể bị ảnh hưởng trong thời hạn không quá 72 giờ kể từ khi phát hiện theo Điều 29 Nghị định này; bài 109 trình bày thêm nội dung, cách xử lý khi gặp trở ngại kỹ thuật hoặc khẩn cấp và thời hạn lưu hồ sơ đối với nhóm dữ liệu này.

Đối với sự cố an ninh mạng, điểm d khoản 2 Điều 31 Nghị định số 331/2026/NĐ-CP quy định chủ quản hệ thống báo cáo cơ quan chuyên trách của Bộ Công an về nguyên nhân, phạm vi ảnh hưởng và biện pháp khắc phục trong 72 giờ kể từ khi phát hiện. Với sự cố phức tạp, chủ quản gửi báo cáo sơ bộ, cập nhật và báo cáo kết thúc sau điều tra, khắc phục, đánh giá tác động. Chủ quản thông báo ban đầu về sự cố nghiêm trọng trong 24 giờ; khi sự cố có dấu hiệu xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc gây gián đoạn nghiêm trọng hệ thống, chủ quản báo ngay khi phát hiện. Đối với hệ thống do Bộ Quốc phòng quản lý, chủ quản báo cáo lực lượng chuyên trách của Bộ Quốc phòng theo thẩm quyền. Bệnh viện xác định nghĩa vụ báo cáo an ninh mạng riêng với nghĩa vụ thông báo vi phạm dữ liệu cá nhân.

Tổ chức thực hiện và hồ sơ cần lưu

Khi có dấu hiệu tội phạm, bệnh viện cung cấp thông tin, chứng cứ cho cơ quan có thẩm quyền để xem xét. Chẳng hạn, khoản 1 Điều 289 Bộ luật Hình sự điều chỉnh hành vi xâm nhập trái phép bằng cách vượt qua cảnh báo, mã truy cập, tường lửa hoặc phương thức khác rồi chiếm quyền điều khiển, lấy cắp hay can thiệp dữ liệu theo điều kiện của điều luật. Điểm b khoản 1 Điều 288 điều chỉnh hành vi mua bán, trao đổi hoặc công khai thông tin riêng hợp pháp trên mạng khi chưa được chủ sở hữu cho phép và đáp ứng một trong các điều kiện về thu lợi, thiệt hại hoặc hậu quả nêu tại khoản này. Cơ quan có thẩm quyền xác định trách nhiệm sau khi đánh giá đầy đủ hành vi và chứng cứ.

Sau khi khoanh vùng, bộ phận kỹ thuật kiểm tra lỗ hổng, xác minh an toàn của bản sao lưu và khôi phục từng hệ thống theo thứ tự ưu tiên điều trị. Tổ ứng cứu lập báo cáo kết thúc, ghi nhận nguyên nhân, thời gian gián đoạn, ảnh hưởng và biện pháp phòng ngừa tiếp diễn; bệnh viện lưu cảnh báo ban đầu, nhật ký, chứng cứ, biên bản và các thông báo đã gửi. Giám đốc tổ chức diễn tập kịch bản để kiểm tra thời gian kích hoạt, khả năng cô lập và phương án duy trì hoạt động của từng khoa, phòng.

Xem thêm: Dữ liệu cá nhân và các nguyên tắc bảo vệ; các bài viết chuyên đề về dữ liệu cá nhân.

Rate this post