Việc mua bán thông tin bệnh án có thể xâm phạm đời sống riêng tư, gây thiệt hại cho người bệnh và dẫn đến trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự. Ban Giám đốc bệnh viện cần phổ biến các quy định về bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm hình sự cho người quản lý, nhân viên có quyền tiếp cận hồ sơ. Khi phát hiện dấu hiệu mua bán, bệnh viện phải ngăn chặn việc tiếp cận trái phép, bảo toàn chứng cứ và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền; cơ quan tiến hành tố tụng sẽ đánh giá hành vi của từng người theo các dấu hiệu của tội danh.

Cơ sở pháp lý áp dụng
Khoản 6 Điều 7 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân nghiêm cấm mua, bán dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác. Việc chuyển thông tin bệnh án cho một tổ chức bên ngoài cũng phải có căn cứ xử lý, cung cấp và bảo mật theo quy định. Khi cá nhân mua bán hoặc trao đổi thông tin trên mạng, cơ quan có thẩm quyền xem xét điều kiện của Điều 288 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14, Luật số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15, cùng các quy định liên quan trước khi xác định trách nhiệm.
Điểm b khoản 1 Điều 288 điều chỉnh hành vi mua bán, trao đổi, tặng cho, sửa chữa, thay đổi hoặc công khai hóa thông tin riêng hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên mạng máy tính hoặc mạng viễn thông khi chưa được chủ sở hữu thông tin cho phép. Theo phần đầu khoản 1, cơ quan có thẩm quyền còn xác định một trong các điều kiện: thu lợi bất chính từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng, gây thiệt hại từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Khung hình phạt cơ bản gồm phạt tiền từ 30 triệu đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.
Khoản 2 Điều 288 quy định khung phạt tiền từ 200 triệu đến một tỷ đồng hoặc phạt tù từ hai năm đến bảy năm khi có tình tiết định khung, chẳng hạn phạm tội có tổ chức, lợi dụng quyền quản trị mạng, thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên. Khoản 3 cho phép áp dụng thêm hình phạt tiền từ 20 triệu đến 200 triệu đồng và cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm. Cơ quan có thẩm quyền đối chiếu đầy đủ hành vi, lỗi, chứng cứ và tình tiết của vụ việc trước khi áp dụng từng khoản.
Điều 159 Bộ luật Hình sự bảo vệ bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín và hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Ví dụ, việc cố ý lấy nội dung thư trao đổi của người bệnh hoặc nghe, ghi âm cuộc đàm thoại trái pháp luật có thể thuộc phạm vi điều luật nếu đáp ứng các dấu hiệu luật định. Khoản 1 Điều 159 đặt điều kiện người thực hiện một trong các hành vi được liệt kê đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi đó mà còn vi phạm; khoản 2 quy định các tình tiết định khung khác. Cơ quan có thẩm quyền xem xét đối tượng bị xâm phạm và hành vi thực tế trước khi áp dụng điều này.
Theo Điều 76 Bộ luật Hình sự, danh mục tội danh mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự không bao gồm các Điều 159, 288 và 289. Đối với những điều này, cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm của cá nhân có hành vi và lỗi theo cấu thành tội phạm. Người lãnh đạo có thể bị xem xét vai trò tổ chức, xúi giục hoặc giúp sức theo Điều 17 nếu có chứng cứ về hành vi đồng phạm; chức vụ quản lý và việc xảy ra sự cố là những dữ kiện cần xác minh cùng hành vi của từng người.
Tổ chức thực hiện và hồ sơ cần lưu
Bệnh viện và cá nhân liên quan còn có thể chịu trách nhiệm hành chính hoặc bồi thường khi có đủ căn cứ. Khoản 3, 5 và 6 Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định mức phạt tối đa đối với tổ chức mua, bán dữ liệu cá nhân là mười lần khoản thu từ hành vi vi phạm; nếu không có khoản thu hoặc mức tính theo khoản thu thấp hơn ba tỷ đồng, mức phạt tối đa là ba tỷ đồng. Mức tối đa đối với cá nhân bằng một nửa mức đối với tổ chức. Điều 53 Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định các khung phạt theo hành vi, loại và số lượng dữ liệu cùng hậu quả; cơ quan xử phạt xác định mức phạt trong trường hợp thực tế.
Khi có dấu hiệu vi phạm, Giám đốc giao bộ phận kỹ thuật bảo toàn nhật ký truy cập, dữ liệu giao nhận và tài liệu liên quan, đồng thời giới hạn tài khoản theo thẩm quyền để ngăn dữ liệu tiếp tục bị phát tán. Bộ phận bảo vệ dữ liệu lập hồ sơ, thực hiện thông báo theo khoản 1 và khoản 3 Điều 23 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân khi thuộc trường hợp áp dụng, hỗ trợ người bệnh và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền. Bệnh viện lưu tài liệu đào tạo, danh sách tham dự, chứng cứ sự cố và biên bản xử lý; người có trách nhiệm tôn trọng quyền giải trình của người liên quan trong suốt quá trình xác minh.
Xem thêm: Dữ liệu cá nhân và các nguyên tắc bảo vệ; các bài viết chuyên đề về dữ liệu cá nhân.
English
日本語
Tiếng Việt
简体中文